Producent wag nie potrzebuje jednego uniwersalnego „pozwolenia na produkcję”, ale musi spełnić wymagania właściwe dla rodzaju urządzenia i jego zastosowania. Wagi używane w handlu, ochronie zdrowia lub obliczaniu należności podlegają przepisom dotyczącym oceny zgodności i prawnej kontroli metrologicznej. Nabywca powinien sprawdzić przede wszystkim oznakowanie urządzenia, deklarację zgodności oraz dokumentację potwierdzającą jego parametry. Zobacz, jakie certyfikaty, procedury i uprawnienia rzeczywiście mają znaczenie przy wyborze producenta wag.
Jakie dokumenty powinien mieć producent wagi wprowadzanej na rynek?
Producent wagi powinien przeprowadzić właściwą procedurę oceny zgodności, przygotować dokumentację techniczną i wystawić deklarację zgodności UE. W przypadku przyrządów objętych metrologią prawną konieczne są również dodatkowe oznakowanie metrologiczne oraz, zależnie od wybranego modułu, udział jednostki notyfikowanej. Sam znak CE nie potwierdza jeszcze, że waga została dopuszczona do zastosowań wymagających prawnej kontroli metrologicznej. Podstawowy zestaw dokumentów i oznaczeń może obejmować:
- Deklarację zgodności UE – producent wskazuje w niej wyrób, zastosowane przepisy oraz normy służące wykazaniu zgodności. W przypadku wag regulowanych deklaracja powinna wymieniać odpowiednio dyrektywę NAWI 2014/31/UE albo MID 2014/32/UE.
- Dokumentację techniczną – powinna opisywać konstrukcję, sposób działania, parametry metrologiczne i rozwiązania przyjęte w celu spełnienia wymagań. Dokumentacja musi umożliwiać przeprowadzenie oceny zgodności konkretnego typu wagi.
- Oznakowanie CE – potwierdza spełnienie mających zastosowanie wymagań unijnego prawodawstwa harmonizacyjnego. Nie należy jednak utożsamiać samego CE z legalizacją ani pełną oceną zgodności metrologicznej.
- Dodatkowe oznakowanie metrologiczne „M” – składa się z litery „M” i dwóch ostatnich cyfr roku umieszczenia oznakowania, otoczonych prostokątem. Wraz z CE i numerem jednostki notyfikowanej wskazuje na przeprowadzenie właściwej oceny zgodności metrologicznej.
- Numer jednostki notyfikowanej – umieszcza się go za oznakowaniem CE i oznaczeniem metrologicznym, jeżeli dana procedura wymaga udziału jednostki zewnętrznej. Nie wszystkie moduły oceny zgodności przebiegają identycznie, dlatego dokumentację trzeba odnosić do konkretnego wyrobu.
- Tabliczkę znamionową i oznaczenia metrologiczne – powinny przedstawiać między innymi producenta, model, numer seryjny oraz parametry takie jak Max, Min i działka legalizacyjna „e”. Zakres oznaczeń zależy od rodzaju oraz klasy dokładności urządzenia.
- Instrukcję obsługi w języku polskim – dokument powinien określać zasady instalacji, użytkowania i konserwacji, a także warunki środowiskowe wymagane do uzyskania prawidłowych wyników.
Producent odpowiada za zgodność wagi w chwili wprowadzania jej do obrotu lub użytkowania. Nadzór rynku może kontrolować dokumentację, oznakowanie oraz rzeczywiste właściwości przyrządu. Nabywca powinien więc sprawdzić nie tylko nazwę certyfikatu, lecz także zgodność oznaczeń na urządzeniu z dokumentami dołączonymi do dostawy.
Czym różnią się dyrektywy NAWI i MID?
Dyrektywa NAWI 2014/31/UE dotyczy wag nieautomatycznych, czyli urządzeń wymagających udziału operatora podczas ważenia. Do tej kategorii mogą należeć wagi sklepowe, laboratoryjne i wagi platformowe, a także stacjonarne wagi samochodowe, na których pojazd pozostaje nieruchomy. Objęcie konkretnej wagi wymaganiami metrologicznymi zależy jednak również od celu wykorzystania wyniku pomiaru. Wymagania NAWI mają zastosowanie między innymi wtedy, gdy masa służy do rozliczeń handlowych, obliczania opłat albo stosowania przepisów. Obejmują także określone zastosowania medyczne, farmaceutyczne oraz laboratoryjne.
Dyrektywa MID 2014/32/UE obejmuje wybrane przyrządy pomiarowe, w tym określone rodzaje wag automatycznych. Urządzenia automatyczne wykonują ważenie bez interwencji operatora wymaganej do ustalenia lub zatwierdzenia wyniku. Główny Urząd Miar wyróżnia między innymi wagi automatyczne dla pojedynczych ładunków, odważające i porcjujące. Do grupy należą również wagi przenośnikowe oraz wagonowe.
Kiedy waga wymaga oceny zgodności i legalizacji?
Nowa waga przeznaczona do regulowanego zastosowania powinna przejść ocenę zgodności przed wprowadzeniem do użytkowania. Ocena zgodności zastępuje dawną legalizację pierwotną dla nowych przyrządów objętych unijnym prawodawstwem harmonizacyjnym. Legalizacja ponowna dotyczy natomiast urządzenia już eksploatowanego. Rozróżnienie obejmuje następujące sytuacje:
- ocena zgodności przed pierwszym udostępnieniem wagi,
- legalizacja ponowna po upływie określonego terminu,
- legalizacja po naprawie urządzenia,
- legalizacja po uszkodzeniu cech zabezpieczających,
- legalizacja po zmianie miejsca użytkowania wagi fundamentowanej,
- ponowne sprawdzenie po ingerencji mogącej zmienić właściwości metrologiczne.
Wagę nieautomatyczną po ocenie zgodności należy po raz pierwszy zgłosić do legalizacji ponownej po upływie terminu wynoszącego 2 lata, liczonego według zasad określonych w przepisach. Główny Urząd Miar podaje przykład, zgodnie z którym urządzenie ocenione w 2024 roku powinno zostać zgłoszone przed 1 grudnia 2026 roku.
Legalizacja ponowna wagi nieautomatycznej jest ważna przez 25 miesięcy. Taki sam okres dotyczy zasadniczo większości wag automatycznych, natomiast dla wag wagonowych okres wynosi 13 miesięcy. Obowiązek terminowego zgłoszenia urządzenia w czasie jego użytkowania spoczywa zasadniczo na użytkowniku, a nie na producencie.
Czym różni się legalizacja wagi od wzorcowania?
Legalizacja jest elementem prawnej kontroli metrologicznej i potwierdza, że przyrząd spełnia wymagania określone w przepisach. Wynik legalizacji ma charakter zgodnościowy: waga spełnia wymagania albo ich nie spełnia. Dowodem może być cecha legalizacji lub świadectwo, zależnie od rodzaju urządzenia.
Wzorcowanie polega na porównaniu wskazań wagi z wartościami odtwarzanymi przez wzorce pomiarowe. Świadectwo przedstawia wyniki, błędy i niepewność pomiaru, ale samo w sobie nie nadaje prawa do stosowania wagi w rozliczeniach handlowych. Firma może potrzebować jednocześnie ważnej legalizacji i okresowego wzorcowania, jeżeli wynika to z jej systemu jakości.
Jakie normy techniczne mają znaczenie przy produkcji wag?
Norma PN-EN 45501:2015 opisuje zagadnienia metrologiczne wag nieautomatycznych i jest normą zharmonizowaną stosowaną przy wykazywaniu zgodności z wymaganiami NAWI. Zastosowanie normy nie zwalnia producenta z przeprowadzenia właściwej procedury, ale pomaga wykazać spełnienie wymagań zasadniczych.
Urządzenie elektroniczne może podlegać również wymaganiom dotyczącym kompatybilności elektromagnetycznej EMC. Układ powinien zachowywać deklarowane właściwości w obecności dopuszczalnych zakłóceń oraz nie emitować nadmiernych zakłóceń do otoczenia. W zależności od konstrukcji zastosowanie mogą mieć również przepisy niskonapięciowe LVD lub wymagania dotyczące urządzeń radiowych, jeżeli waga komunikuje się bezprzewodowo.
Osobną grupę tworzą wymagania materiałowe i środowiskowe. Urządzenia przeznaczone do branży spożywczej mogą wymagać obudów ułatwiających mycie, natomiast wagi pracujące na zewnątrz powinny być zabezpieczone przed wodą i pyłem. Strefy zagrożone wybuchem wymagają także analizy zgodności z przepisami ATEX.
Jak zweryfikować producenta wag przed złożeniem zamówienia?
Wiarygodnego producenta należy ocenić na podstawie dokumentacji konkretnego modelu, kompetencji serwisowych i możliwości obsługi po sprzedaży. Ogólne zapewnienie o wysokiej dokładności nie zastępuje deklaracji zgodności ani pełnych parametrów metrologicznych. Weryfikacja powinna obejmować:
- dane producenta i identyfikację wyrobu,
- deklarację zgodności UE,
- oznakowanie CE oraz metrologiczne „M”,
- numer jednostki notyfikowanej, gdy jest wymagany,
- tabliczkę znamionową,
- instrukcję w języku polskim,
- dostępność legalizacji i serwisu.
Należy również sprawdzić, czy dokumenty dotyczą dokładnie tego samego modelu, wersji miernika i konfiguracji czujników. Deklaracja wystawiona dla innego urządzenia nie potwierdza zgodności zamawianego zestawu.
Jak sprawdzić dokumentację wagi przed zakupem?
Przed zakupem sprawdź, czy dokumentacja dotyczy dokładnie wybranego modelu i konfiguracji urządzenia. Nazwa typu, numer seryjny oraz parametry na tabliczce znamionowej powinny odpowiadać informacjom zawartym w deklaracji zgodności. Zweryfikuj także przeznaczenie wagi, ponieważ nie każde urządzenie może być używane do rozliczeń handlowych. Przy modelach podlegających ocenie metrologicznej sprawdź oznaczenie CE, literę „M” i numer jednostki notyfikowanej. Sprzedawca powinien również wskazać maksymalne obciążenie Max, minimalne obciążenie Min oraz działkę legalizacyjną „e”.
Szukasz wagi dopasowanej do rozliczeń handlowych, procesów magazynowych albo kontroli produkcji? Skontaktuj się z Multiwag, aby omówić przeznaczenie urządzenia, wymagane parametry oraz zakres dokumentacji, legalizacji i późniejszego serwisu.
Szybkie podsumowanie: wymagania wobec producenta urządzeń wagowych
- Producent powinien wystawić deklarację zgodności UE dla urządzenia objętego unijnymi wymaganiami.
- Oznakowanie metrologiczne „M” wskazuje, że waga przeszła procedurę dotyczącą wymagań pomiarowych.
- Certyfikat jednostki notyfikowanej jest potrzebny wtedy, gdy przewiduje go wybrany moduł oceny zgodności.
- Legalizacja ponowna odnosi się do użytkowanej wagi i nie zastępuje dokumentów wymaganych przy wprowadzaniu urządzenia na rynek.
- Świadectwo wzorcowania potwierdza wyniki porównania wskazań wagi ze wzorcami, ale nie jest równoznaczne z legalizacją.
- Dokumentacja powinna odpowiadać typowi, numerowi seryjnemu i metrologicznym parametrom zakupionego urządzenia.
FAQ
Czy każda waga musi mieć legalizację?
Nie każda waga podlega prawnej kontroli metrologicznej. Legalizacja jest wymagana przede wszystkim wtedy, gdy wynik służy między innymi rozliczeniom handlowym, ustalaniu opłat albo innym celom określonym w przepisach.
Czy producent wag musi posiadać certyfikat ISO?
Certyfikat ISO 9001 nie jest uniwersalnym pozwoleniem na produkcję ani sprzedaż wag. Norma ISO 9001 dotyczy systemu zarządzania jakością w organizacji, dlatego może potwierdzać uporządkowanie procesów projektowania, produkcji i obsługi reklamacji. Nie zastępuje jednak oceny zgodności konkretnego modelu ani jego dokumentacji metrologicznej.
Czy znak CE oznacza, że waga ma legalizację?
Sam znak CE nie jest równoznaczny z legalizacją ani pełną oceną metrologiczną. W przypadku regulowanej wagi należy sprawdzić także oznaczenie „M”, rok, numer jednostki notyfikowanej i deklarację zgodności.
Jak długo jest ważna legalizacja wagi platformowej?
Legalizacja ponowna typowej wagi nieautomatycznej jest zasadniczo ważna przez 25 miesięcy. Po pierwszej ocenie zgodności termin pierwszego zgłoszenia do legalizacji ponownej liczy się według odrębnych zasad i wynosi 2 lata.
Czy certyfikat wzorcowania zastępuje legalizację?
Świadectwo wzorcowania nie zastępuje legalizacji. Wzorcowanie przedstawia błędy i niepewność pomiaru, natomiast legalizacja potwierdza spełnienie prawnych wymagań metrologicznych.
